قانون لازم‌الاجرا شماره ابلاغ: ۳۲۱۴

قانون مدیریت پسماندها

تاریخ تصویب ۱۳۸۳/۰۲/۲۰
law-24
مرجع تصویب مجلس شورای اسلامی
تعداد مواد قانونی ۲۳ ماده و تبصره‌های الحاقی

فصل اول: کلیات، اهداف و تعاریف قانونی

مواد ۱ و ۲
ماده ۱

هدف و شمول اجرایی قانون

جهت تحقق اصل پنجاهم (۵۰) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و به منظور حفظ محیط زیست کشور از آثار زیانبار پسماندها و مدیریت بهینه آنها، کلیه وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، مؤسسات و نهادهای دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام می‌باشد و کلیه شرکت‌ها، مؤسسات و اشخاص حقیقی و حقوقی موظفند مقررات و سیاست‌های مقرر در این قانون را رعایت نمایند.

ماده ۲

تعاریف، اصطلاحات و دسته‌بندی ۵‌گانه

عبارات و اصطلاحاتی که در این قانون به کار رفته است دارای معانی زیر می‌باشد:
سازمان: سازمان حفاظت محیط زیست.
پسماند: به مواد جامد، مایع و گاز (غیر از فاضلاب) گفته می‌شود که به طور مستقیم یا غیرمستقیم حاصل از فعالیت انسان بوده و از نظر تولیدکننده زائد تلقی می‌شود.

۱. پسماندهای عادی پسماندهایی که به صورت معمول از فعالیت‌های روزمره انسان‌ها در شهرها، روستاها و خارج از آنها تولید می‌شود نظیر زباله‌های خانگی و نخاله‌های ساختمانی.
۲. پسماندهای پزشکی (بیمارستانی) کلیه پسماندهای عفونی و زیان‌آور ناشی از بیمارستان‌ها، مراکز بهداشتی، درمانی، آزمایشگاه‌های تشخیص طبی و مراکز مشابه.
۳. پسماندهای ویژه پسماندهایی که به دلیل دارا بودن حداقل یکی از خواص خطرناک (سمیت، بیماری‌زایی، قابلیت انفجار، اشتعال و خورندگی) به مراقبت ویژه نیاز دارند.
۴. پسماندهای کشاورزی پسماندهای ناشی از فعالیت‌های تولیدی در بخش کشاورزی شامل فضولات، لاشه حیوانات و محصولات کشاورزی فاسد.
۵. پسماندهای صنعتی پسماندهای ناشی از فعالیت‌های صنعتی، معدنی، پالایشگاهی و نیروگاهی شامل براده‌ها، سرریزها و لجن‌های صنعتی.
مدیریت اجرایی پسماند: شخصیت حقیقی یا حقوقی مسئول برنامه‌ریزی، ساماندهی، مراقبت و عملیات اجرایی مربوط به تولید، جمع‌آوری، ذخیره‌سازی، جداسازی، حمل و نقل، بازیافت، پردازش و دفع پسماندها است.

فصل دوم: تفکیک وظایف و مدیریت اجرایی

مواد ۳ تا ۸
ماده ۳

سازمان‌های ناظر و راهبری جامع پسماند

سازمان حفاظت محیط زیست موظف است با همکاری وزارت کشور، وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، جهاد کشاورزی و سایر دستگاه‌های ذی‌ربط، دستورالعمل‌های زیست‌محیطی مدیریت اجرایی پسماندها را تدوین و بر حسن اجرای آنها نظارت نماید.

ماده ۴

تفکیک مسئولیت‌های اجرایی شهری و روستایی

مدیریت اجرایی کلیه پسماندهای عادی در محدوده و حریم شهرها بر عهده شهرداری‌ها و در حریم روستاها بر عهده دهیاری‌ها و بخشداری‌ها می‌باشد. مدیریت اجرایی سایر پسماندها بر عهده تولیدکننده آنها است.

تبصره: تولیدکنندگان پسماندهای ویژه و پزشکی موظفند پس از بی‌خطرسازی و تبدیل آن به پسماند عادی، بر اساس ضوابط سازمان محیط زیست جهت دفع تحویل مدیریت اجرایی دهند.

فصل سوم: ضوابط تولید، نگهداری و ترابری پسماند

مواد ۹ تا ۱۲
ماده ۹

الزامات استانداردسازی بسته‌بندی و ناوگان حمل

تولیدکنندگان پسماندهای ویژه و کلیه خودروهای حمل‌کننده انواع پسماند ملزم به رعایت پروتکل‌های ایمنی، نصب علائم هشداردهنده و جلوگیری از هرگونه نشت یا ریزش ضایعات در معابر عمومی و جاده‌های بین‌شهری می‌باشند.

فصل چهارم: مشوق‌ها، تسهیلات و حمایت‌های مالی

مواد ۱۳ تا ۱۵
ماده ۱۳

تسهیلات بانکی، معافیت‌های گمرکی و خرید انرژی

دولت و وزارت نیرو موظفند برق حاصل از نیروگاه‌های زباله‌سوز و تاسیسات بازیافت انرژی پسماند را با نرخ‌های تضمینی مصوب خریداری نموده و تسهیلات اعتباری، معافیت‌های گمرکی ماشین‌آلات تخصصی و مشوق‌های مالیاتی را در اختیار سرمایه‌گذاران بخش بازیافت قرار دهند.

فصل پنجم: جرایم، تخلفات و ضمانت‌های اجرایی

مواد ۱۶ تا ۲۰
ماده ۱۶

تخلیه غیرمجاز و ضمانت‌های کیفری

نگهداری، مخلوط کردن، جمع‌آوری، حمل و نقل، خرید و فروش، دفع و تخلیه پسماندها در معابر، محیط زیست و مکان‌های غیرمجاز ممنوع بوده و مرتکبین علاوه بر جبران خسارت‌های وارده، مشمول جرایم نقدی سنگین، توقیف خودرو و معرفی به مراجع قضایی خواهند شد.

فصل ششم: آیین‌نامه‌های اجرایی و اعتبارات بودجه

مواد ۲۱ تا ۲۳
ماده ۲۱

آیین‌نامه اجرایی و منابع مالی پایدار

آیین‌نامه اجرایی این قانون ظرف مدت شش ماه پس از تصویب، توسط سازمان حفاظت محیط زیست و با همکاری وزارت کشور، وزارت بازرگانی، وزارت بهداشت و درمان و صنایع و معادن تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

اسناد و پیوست‌های قانونی برای دانلود

پرسش‌های متداول درباره قانون پسماند

طبق تبصره ماده ۴ این قانون، مسئولیت بی‌خطرسازی و تبدیل پسماندهای ویژه و پزشکی به پسماند عادی بر عهده خود تولیدکننده (بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها و آزمایشگاه‌ها) است و پس از بی‌خطرسازی، تحویل مدیریت اجرایی شهری (شهرداری) داده می‌شود.
طبق ماده ۱۶ قانون مدیریت پسماندها، هرگونه تخلیه غیرمجاز پسماند در معابر، حریم جاده‌ها و محیط زیست علاوه بر الزام به پاکسازی و جبران خسارت، مشمول جریمه نقدی، توقیف خودروی متخلف از ۱ تا ۶ ماه و ارجاع پرونده به مراجع قضایی خواهد بود.